Dum jardekoj la ideo de eŭgeniko estis tabua. Nun ĝi revenas en nova komerca aspekto.
Dum tre longa tempo, mi revis esti kuracita. Mi naskiĝis en 1981. Mi lernis marŝi sufiĉe frue, sed mi stumblis kaj falis pli facile ol aliaj infanoj. Miaj gepatroj komencis maltrankviliĝi, ke io estas malbona, ke miaj muskoloj estis pli malfortaj ol ili devus esti. Fine, en la aĝo de tri jaroj, oni diagnozis al mi formon de spina muskola atrofio (SMA). En la 1980-aj jaroj, la precizan mekanikon oni ankoraŭ ne komprenis, sed oni sciis, ke la stato estas hereda, verŝajne ligita al recesiva geno. Oni ankaŭ sciis, ke ĝi estas progresanta. Dum mi maljuniĝus, miaj muskoloj ne sekvus la ritmon. Je ok jaroj, mi komencis uzi rulseĝon por pli longaj distancoj. Je la tempo kiam mi havis 18 jarojn, mi malofte plu marŝis eksterdome.
Estas malfacile esti juna kaj scii, ke oni plifortiĝas ne, sed male malfortiĝas. Mi havis ĉiujn samajn aspirojn kiujn havis miaj nehandikapitaj amikoj, sed mi vivis en timo pri la estonteco en maniero kiun ili ne spertis. Mi pasigis multe da tempo pensante pri tio, kia estus mia vivo, se mi ne havus SMA. La bildoj en mia kapo estis pri io kvazaŭ duoblulo: mi mem, nur senigita je ĉi tiu unu mankohavo, malprecize difinita, sed enkodigita ie en mia korpo.
En la 1990-aj jaroj, la homa genaro komencis esti mapita. Medicina genetiko fariĝis ĉiam pli preciza. Mi estis malklare konscia pri tio, pri la fakto ke genetikaj kondiĉoj kiel la mia estis pli bone komprenataj kun ĉiu jaro. Kun tiu kompreno venis la ebleco, kvankam malforta, ke povus ekzisti ia formo de traktado por mi preter la senfinaj horoj de doloriga, apenaŭ-inda fizioterapio kiun mi ricevis post la lernejo.
Iumomente, trafis min la penso ke antaŭ ol medicina genetiko povus eĉ komenci serĉi kuracon, SMA-geno estus identigebla en embrioj. Mia alia memo eble estus mi, kuracita. Aŭ li eble estus iu vivanta anstataŭ mi, dum mi neniam estus naskiĝinta entute.
Dum la scienco progresis, tiu alia memo ekŝajnis pli konkreta, pli konebla ol iam ajn. Ĝi estis nekredeble alloga bildo. En preskaŭ ĉiu alia rilato, mi estis feliĉa esti mi. Mi ne ĝenis min demandi, kiu mi eble estus, se miaj okuloj estus bluaj, kiel tiuj de mia fratino, anstataŭ brunaj. Mi ne demandis, ĉu mi estus pli feliĉa kun talento por muziko anstataŭ por lingvoj. Nur ĉi tiu unu eraro en mia genaro bezonus esti korektita, kaj mi estus mi, nur pli bona.
Fine, ĉi tiu perfekta ombra-memo forvelkis, pro multaj kialoj. Sed pasintjare ĝi revenis por hanti min, dum mi legis pri serio da reklamoj metitaj de firmao nomata Nucleus Genomics. Tra la tuta metroa sistemo de Novjorko, Nucleus promesis al estontaj gepatroj, ke ili nun povas havi sian “plej bonan bebon”. Per afiŝoj asertantaj, ke “alteco estas 80% genetika” kaj “inteligenteco estas 50%”, eblaj klientoj estis gvidataj al retejo detaliganta multekostan, ampleksan IVF-procedon. Ĝis 20 embrioj estus ekzamenataj por ĉiu ajn genetika malsano sub la suno, sed ankaŭ por okul- kaj harkoloro, kaj por trajtoj de forto kaj longviveco ĝis sendormeco kaj vira kalveco.
Ĝi estis vendoparolado perfekte adaptita al la nuna momento. Ni jam strebas optimumigi nin ĉiumaniere, per sana, precize monitorata vivado. Per la mezurado kaj kvantigo de ekzercaj rutinoj, nutrado kaj eĉ dormaj ŝablonoj, ni povas taksi ĉu ni vivas niajn vivojn laŭ la plej bona ebla maniero, do kial ne havi ankaŭ la plej bonan bebon? Kvankam ni eble ne estas senmortecon-serĉantaj miliarduloj, ni ĉiuj konstante vivas sub la senĉesa imperativo strebi al homa perfekteco, en nia propra generacio kaj la sekva. Kaj kvankam ĝi alprenis novan, konsumisman formon, centritan ĉirkaŭ la individua memo, tiu imperativo havas konatan nomon: eŭgeniko.
Genomikaj kompanioj emas eviti la etikedon eŭgeniko, kaj pro bona kialo. Kvankam la vorto devenas de la greka por "bona naskiĝo", post la dua mondmilito, eŭgeniko estis vaste malakceptita kiel rasisma, pseŭdoscienca movado. Ĝia deklarita celo estis plibonigi la homan specion, sed ĝiaj plej konkretaj rezultoj estis la kontraŭvola sterilizo kaj perforta institucializo de "malsuperaj" homoj en multaj landoj kaj, en nazia Germanio, la amasa murdo de homoj konsiderataj minaco al la mastra raso.
En la antaŭaj jardekoj, tamen, eŭgeniko estis populara inter sciencistoj, politikistoj kaj la ĝenerala publiko. Kvankam multaj el ĝiaj ĉampionoj estis elitistaj, seksismaj kaj rasismaj reakciuloj, ekzistis eŭgenikaj progresivuloj, eŭgenikaj socialistoj kaj eŭgenike pensantaj feministoj. Dum kelkaj eŭgenikistoj pledis por la perforta sterilizado de homoj konsiderataj netaŭgaj por reproduktiĝi, kelkaj pledis por la rajto de virinoj je kontraŭkoncipado kiel rimedo de socia plibonigo. Finfine, la kredo ke multaj trajtoj en homoj estis forte hereda ne estis malkongrua kun la kredo ke homoj ankaŭ bezonis bonajn sanitarajn kondiĉojn, publikajn san- kaj bonfartsistemojn, kaj aliron al edukado se ili estis realigontaj sian plenan potencialon.
Estas neeble kompreni la allogon de eŭgeniko sen konscii, ke ĝi enhavis kaj utopiajn kaj distopiajn elementojn. Tio estas aparte grava, ĉar la reveno de eŭgeniko ankaŭ implikas ambaŭ. Kaj eŭgeniko vere revenis, inkluzive sub sia malnova nomo. Tio, kion oni povus nomi la novo-eŭgenika reviviĝo, kelkfoje prenas eksplicite rasisman, blank-supremaciisman formon. Ĝi parolas pri naskokvotoj, IQ-niveloj kaj la baldaŭa “civiliza kolapso” de la okcidento. Ĝi fokusiĝas sur tio, kion ĝi vidas kiel apartajn, neegalajn rasajn grupojn. Ĝi rememorigas pri klasikaj eŭgenikaj distopioj, kiel la influa verko de la usona verkisto Madison Grant, The Passing of the Great Race, publikigita en 1916, inspiro por la rasismaj tiradoj de Tom Buchanan en The Great Gatsby.
Ĉi tiu formo de nov-eŭgeniko estas facile forĵetebla por homoj, kiuj konsideras sin kleraj. Tamen, alia formo de nov-eŭgeniko estas verŝajne multe pli disvastigita. Ĝi estas zorgema pri vortoj kaj etikedoj, kaj ĝi evitas la ŝtatan administradon de loĝantaroj por fokusiĝi al individua libereco de elekto. En unu senco, ĉi tiu formo de eŭgeniko neniam vere malaperis.
Al la fino de la lasta jarcento, kelkaj filozofoj kaj bioetikistoj komencis defendi tion, kion ili nomis “liberala eŭgeniko”. Nicholas Agar kaj Julian Savulescu estas inter la figuroj, kiuj argumentis, ke ĉi tiu formo de eŭgeniko, pelata de la gepatra libereco de elekto, estas io tute malsama ol la subprema eŭgeniko de la pasinteco, kiu celis mobilizi la ŝtaton por marĝenigi aŭ eĉ ekstermi tutajn grupojn.
La originoj de ĉi tiu reorientiĝo estas multe pli fruaj. Laŭ la historiisto Nathaniel Comfort, eŭgeniko jam komencis ŝanĝi sian atenton de la loĝantaro al la individuo dum la mezo de la 20-a jarcento, kune kun la pliiĝo de la medicina genetiko. Tio estis parte ĉar subpremaj eŭgenikaj politikoj estis polemikaj, kaj parte ĉar la medicina genetiko estis burĝona scienco, tre malsama de la pseŭdosciencaj supozoj de la pasinteco. En Usono, eŭgenikaj registroficejoj konservis miksaĵon de observoj bazitaj sur antaŭjuĝoj pri raso, klaso kaj sekso. Medicinaj genetikaj klinikoj konstruis sciojn kaj ilojn kun efektiva, kaj kreskanta, antaŭdira povo. Hodiaŭ, antaŭnaskaj ekzamenaj proceduroj estas parto de la norma medicina praktiko dum jardekoj, plejparte direktitaj al la identigo de handikapoj kaj malsanoj. La sindromo de Down fariĝas tre malofta en landoj kiuj faciligas la ekzamenadon. Danio, ekzemple, nun vidas la ĉesigon de pli ol 95% de la gravedecoj en kiuj Down estis identigita.
Kompreneble ni volas la plej bonan por niaj infanoj. En novliberala socio, obsedita pri maksimumigo de ĉiu aspekto de la vivo, la “plej bona” povus facile veni signifi konkurencan avantaĝon. Kompanio kiel Nucleus scias tion. Ludante per la termino “generacia riĉeco”, ĝia retejo sugestas, ke klientoj povas aĉeti “generacian sanon”, provizante specon de enkorpigita asekura polico kontraŭ malpliboniĝanta publika sano kaj sociaj servoj. En la 20-a jarcento, eŭgeniko estis projekto por la naciŝtato; en la 21-a jarcento, ĝi reinventis sin kiel la logikan etendon de kapitalisma individuismo.
Ankoraŭ ekzistas problemoj kun la scienco. La asertoj de Nucleus pri alteco kaj inteligenteco estantaj genetikaj ĝis certa grado rilatas al populacinivelaj taksoj pri kiom de la variado en grupo ŝuldiĝas al genetiko (kaj tiuj estas kontestataj, cetere). Ili ne signifas “vi povas fidinde decidi kiom lerta kaj alta estos via infano”, eĉ se tio estis probabla konkludo por iuj homoj. Sed iasence, apliki populacinivelan logikon al individuoj havas perfektan sencon. Ŝtatoj bezonas administri siajn populaciojn por instrumentaj celoj – por teni la ekonomion kreskanta, por eviti publiksanitarajn krizojn kaj por havi sufiĉe da soldatoj disponeblaj por batali militojn.
Dum longa tempo, ĉi tiu administrado estis farita laŭ patronismaj aŭ aŭtoritatemaj manieroj. Sed, kiel la filozofo Michel Foucault argumentis, signifa trajto de la moderna ŝtato estas, ke ĝi funkcias per regantemo – provizante la instigojn por ke civitanoj administru sin laŭ manieroj kiuj kongruas kun ŝtataj interesoj. Se ni, kiel individuoj, libere decidas trakti nin mem kaj niajn familiojn kiel miniaturajn populaciojn optimumigendajn por sano kaj produktiveco, tio ŝparas al la ŝtato sufiĉe multe da penado. Sed kion ĉi tio signifas por nia sento pri ni mem?
Kiel la biologo kaj historiisto Adam Rutherford atentigis, eŭgenio ĉiam temis pri kontrolo. La vorto mem estis elpensita en 1883 de Francis Galton, kuzo de Charles Darwin, kiu vidis evoluon kiel procezon administrotan kaj direktotan. Kun la malkovro de natura selektado, ŝajnis evidente al Galton ke “kion naturo faras blinde, malrapide kaj senkompate, homo povas fari zorgeme, rapide kaj afable”, kiel li esprimis en sia influhava eseo de 1904, Eŭgenio: Ĝia Difino, Amplekso kaj Celoj.
Daŭra bildo el la fruaj jardekoj de la movado estas la “eŭgenika arbo” mendita por la Dua Internacia Kongreso pri Eŭgeniko, okazinta en Novjorko en 1921. Kreskante el radikoj etikeditaj per disciplinoj tra la naturaj sciencoj, sociaj sciencoj kaj humanisciencoj, la arbo estas ĉirkaŭita de la vortoj “eŭgeniko estas la memdirektado de la homa evoluo”. En tiu bildo, la amasiĝo de scio same kiel biologiaj procezoj estas provizitaj per teleologio. Sed kio estas iliaj celoj? Por kio efektive estas la tuta kontrolo, administrado kaj optimumigo?
Al Galton, kaj al la generacioj de sindediĉaj eŭgenikistoj kiuj sekvis lin, eŭgeniko estis politike kaj morale necesa por preventi socian katastrofon pro degenero. Sekvante pli fruajn pensulojn kiel Thomas Malthus, ili zorgis ke tro multaj malriĉaj kaj nedezirindaj homoj reproduktiĝas. En mallonga tempo, la superaj popoloj, ĉu difinitaj kiel la supra klaso aŭ kiel “Anglosaksoj”, “Nordaj tipoj” aŭ “Arianoj”, estus superreproduktitaj kaj superkonkurencitaj de siaj naturaj malsuperuloj.
La propono de la eŭgeniko pri amasa administrado de la loĝantaro estis tiel farita je la servo de aparta idealo de la homaro, kie la universala "plej bona" estis difinita en frape malvasta maniero. Per la nocio de "hereda genio", Galton prezentis la privilegiojn de riĉeco kaj klaso kiel denaskajn kvalitojn; dum li klarigis nedezirindajn trajtojn kiel "vagabondecon" kaj "krimecon" kiel la kaŭzojn, prefere ol la sekvojn, de malriĉeco, senigo kaj marĝenigo. La eŭgenika utopio de Galton estis ideo, kiu respegulis la antaŭjuĝojn de aparta loko kaj tempo.
La samo validas por liberala eŭgeniko en nia propra tempo. Ni povas pridubi ĉu la promesoj de la genomikaj kompanioj pri "plej bonaj beboj" estas kredindaj. Sed eble estas pli grave demandi kio estas ilia nocio de la "plej bona". Kion ili rigardas kiel valoran kaj senvaloran en homa vivo?
Liberala eŭgeniko emfazas la pozitivon. Provante distancigi sin de la devigaj sterilizadoj de la pasinteco, ĝi preferas koncentriĝi, kiel faras Nucleus, pri homa plibonigo kaj plibonigado. Sed kiel Rutherford notas, en biologio oni ne povas selekti por io sen selekti kontraŭ io alia. Pozitiva eŭgeniko kaj negativa eŭgeniko estas du flankoj de la sama monero; sen ideo pri tio, kio estas nedezirata, ne povas esti nocio pri la dezirinda.
Por la viktoriaj eŭgenikistoj, la "plej bona" estis amalgamo de rasaj fantazioj pri "nordaj" aŭ "ariaj" tipoj kunfanditaj kun la privilegioj de la superaj klasoj, difinitaj kontraŭ la nedezirinda karaktero de brunaj kaj nigraj homoj, kaj la subklaso. Por la nova eŭgeniko en ĝia liberala formo, pozitivaj kvalitoj kunfandiĝas ĉirkaŭ produktiveco kaj konkurenca avantaĝo. La ideala homo estas frape proksima al la ideala laboristo, iu kiu estas inteligenta, efika kaj malprobable iam ajn prenos malsantagon.
Kontraŭ ĉi tiu idealo staras la nedeziritaj vivoj de personoj kun handikapoj kaj kronikaj malsanoj. Intelekta handikapo estis inter la plej grandaj timiloj de eŭgeniko, sed gamo da aliaj statoj revenas kiel celoj por esti forigitaj. Iel, tio ne estas surpriza. Handikapo vere signifas malavantaĝon. Tio estas io, kion mi konas en miaj ostoj — kaj en miaj muskoloj. Handikapo, kiel skribis la fakulo Tom Shakespeare, estas malfacilaĵo. Ĝi signifas limigon kaj restrikton; ĝi povas signifi doloron kaj suferon. Ekzistas simplaj kialoj, kial mi tiel profunde sopiris al kuraco. La kialoj, kial kaj kiel tiu sopiro komencis velki, estas pli kompleksaj.
Kiel montriĝis, medicina genetiko vere produktis efikan kuracadon kontraŭ spina muskola atrofio. Antaŭ ĉirkaŭ jardeko, estis evoluigata medikamento nomata nusinerseno. Kelkaj studoj sugestas, ke se ĝi estas administrata sufiĉe frue, ĝi povas tute kontraŭagi la simptomojn de la kondiĉo, dum ĝi haltigas ĝian progreson ĉe plenkreskuloj. Sed medicina genetiko ankaŭ pruvis, ke mi tute ne havis SMA finfine. La origina diagnozo estis farita surbaze de muskolaj biopsioj kaj klinika diveno. Kiam testo por la genetikaj markiloj de SMA iĝis disponebla, la mia revenis negativa. Anstataŭe, oni montris, ke mi havas eĉ pli maloftan kondiĉon – pli maloftan, kaj malpli verŝajnan altiri esploran financadon. Mi estas tentata citi Franz Kafka, kiu iam rimarkis, ke estas senfina espero en la universo, nur ne por ni.
Sed, verdire, tio ne estas tute trafa. Perdi kaj la originalan diagnozon kaj la eblecon de kuracado sentiĝis kiel ondo de malĝojo, nuancita per malŝarĝiĝo. Kiel ajn strange ĝi povus ŝajni, ĝi ankaŭ donis al mi pli grandan senton de libereco, ke mia vivo vere apartenis al mi mem.
Ne miskomprenu min. Se ekzistus efektiva kuraco por mia stato, mi prenus ĝin. Sed ne ekzistos tia, almenaŭ ne por mi. Tro da tempo pasis; tro multe de mia vivo estas malantaŭ mi. Ĝi estas mia vivo tia, kia ĝi disvolviĝis, kaj mi klopodas laŭeble ne kompari ĝin kun vivoj, kiujn mi ne vivis.
Estas pli facile pensi tiel en via kvardeka jardeko ol en via adoleskeco. En la kompanio de miaj nehandikapitaj amikoj, mi vidas multajn vundojn, malsanojn kaj neklare difinitajn dolorojn. Ni ĉiuj havas la markojn de la vivo. Ne estas precize ke mia handikapo ĉesas gravi dum mi maljuniĝas. Iusence, estas tute male, ĉar mi sentas la fizikan efikon de la mondo sur miaj muskoloj kaj artikoj. Sed mi ja sentas iun senton de konverĝo kun miaj proksimuloj kaj miaj parencoj pri la malfortikeco kaj fragileco de ĉio ĉi, pri la bezono zorgi pri unu la alia, dum ni rapidege kuras al tio, kio venos.
Nomu ĝin ia realismo. Tiuj el ni kiuj havas infanojn konas alian flankon de tio. Se vi planas havi apartan specon de infano, vi preparas vin por malsukceso. Ĉiu gepatro kiun mi konas devis forlasi siajn nociojn pri tio, kion ili pensis ke iliaj infanoj estus, por la realo de iliaj apartaj infanoj. Mi ne pensas, ke iu ajn el ili subtenis la ideon de ideala bebo. Mi esperas, ke ili ne faris. Tia idealo estas terura afero por gepatroj same kiel por infanoj por plenumi.
Jen la plej koroda efiko de liberala novgenetiko: poziciante ke individua idealo de enkorpiĝo estas io, kio povas esti specifita, kvantigita kaj realigita, ĝi kreas kadron por torturi kaj niajn infanojn kaj nin mem. Kial ni ne estas ĉi tiu perfekta afero? Kial ni ne estas pli taŭgaj, pli feliĉaj, pli produktivaj? Mi ne estas aparte sentimentala pri la valoro de handikapo en iu ajn specifa kazo, sed mi pensas ke estas kruce agnoski handikapon kiel parton de homa varieco. Traktante ĉiam pli da trajtoj kaj kvalitoj kiel aferojn por mezuri, rangigi kaj diagnozi, ni faras la malon – transformante la variecon mem en ion similan al handikapo.
Por mi, espero venas el laborado por ŝanĝi la mondon tiel ke ĝi akomodu malperfektecon. Unu el la kialoj kial mi malŝatas liberalan eŭgenikon estas ke ĝia individuisma etoso kontraŭas politikajn rimedojn kiuj ege gravis dum mia vivo. Mi kredas ke ni devus direkti niajn klopodojn al kreado de pli bonaj socioj anstataŭ al kreado de pli bonaj homoj.
Dum la postmilita epoko, paralele kun la eŭgenika ŝovo de la popolnivelo al la individua nivelo, handikapeco komencis fariĝi socipolitika afero prefere ol medicina. Tion, kion la sociologo Mike Oliver iam nomis la “persona tragedia teorio” de handikapeco, defiis socia modelo kiu klarigis kiel homoj kun diversaj malsamaj difektoj kaj malsanoj estis handikapigitaj de sociaj strukturoj.
Esence, tio, kio konsistigas "handikapon" varias laŭ loko kaj tempo. Kvankam disleksio povas esti grandege malavantaĝa en la moderna mondo, en nealfabeta socio ĝi estas nur neŭrologia diferenco. La speco de mova malkapablo, kiun mi havas – tio estas, ne povi marŝi pli ol kelkajn paŝojn, aŭ ekstari de la planko – estas limiga sub ajnaj cirkonstancoj. Sed ĝi estas ordojn de grandeco pli handikapiga en socio sen radseĝoj, aŭ sen radseĝa alirebleco. Inter ĉi tiuj ekstremaĵoj, ekzistas kondiĉoj, malsanoj kaj malkapabloj, kiuj konsistigas handikapon en kelkaj kuntekstoj sed ne en aliaj.
La celo ne estas forigi kuracojn, sed forigi la ideon ke nur kuracoj, aŭ la antaŭnaska optimumigo de embrio, povas krei vivon indan je vivado. Por la handikapa movado, la celo ĉiam estis krei pli bonan mondon por ĉiuj: mondon kie homoj kun ĉiaj specoj de korpoj povas prosperi kaj flori. Tio inkluzivas ambaŭ homojn kiuj naskiĝis handikapitaj kaj homojn al kiuj handikapo estis trudita. Ĝi estas projekto kiu konsideras homan variadon, kaj la ŝanĝiĝemon de la vivo.
Jen kial ĝi kontraŭstaras la neo-eŭgenikan nocion ke ekzistas “plej bona bebo”; la plej bona, en la ununombro, tute ne estas io al kio la homa specio devus strebi. Indas ankaŭ memori ke la plimulto de handikapoj ne devenas de tute genetikaj kaŭzoj, sed de interagado de homa genetika vario kun la eluziĝo de la mondo. Ekzistas bonaj kialoj por esplori kuracojn, traktadojn kaj intervenojn kiam ajn eble; ekzistas egale bonaj kialoj por moderigi niajn atendojn pri tio kiel la homa specio povus esti perfektigita.
Rosemarie Garland-Thomson, fakulino pri handikapoj kaj bioetiko, prezentis la “argumenton por konservi handikapon”. Ĝi estas provoka argumento, pro la evidenta kialo ke handikapo, kaj kronika malsano, estas kvalitoj kiuj implicas vundeblecon kaj dependon de aliaj. Sed, aliflanke, tion ankaŭ faras la homa kondiĉo. Ni naskiĝas senhelpaj, kaj ni aĝiĝas al senhelpeco. Eĉ se ni venas en la mondon ekipitaj por perfekta sano, ni ĉiam riskas malsanon kaj vundon. Nov-eŭgeniko proponas vizion de totala sendependeco, de malkonekto disde la socio. Mezurite laŭ tia idealo, ni ĉiuj maltrafas. Kiom ajn fortaj kaj memstaraj ni kredas nin esti, ni estas socia specio, kun malmultaj perspektivoj pri transvivado, des malpli prosperado, memstare.
La celo de kontrolo, kaj do de antaŭvidebleco, estas esenca al la nocio de la ideala socio laŭ eŭgeniko. Sed kiu volas vivi en plene kontrolata, plene antaŭvidebla mondo? Mondo kie ekstera ento diras al vi kiel vivi vian vivon ĝis la lasta detalo, kion manĝi, kiam kaj kien moviĝi, kion spekti, ĉio en la nomo de fariĝi via plej bona ebla memo? Ho, ĝuste.
Kontraŭ ĉi tiu vizio de totala algoritma regado, ni devas apelacii al la neantaŭvidebleco de la homa kondiĉo. Mallonge post la dua mondmilito, Hannah Arendt verkis sian ĉefverkon La Originoj de Totalismo, en kiu ŝi spuris la konstruadon de “superfluaj homoj” – tutaj partoj de la loĝantaro senrajtigitaj kaj mortigeblaj de ŝtatoj kiuj vidis ilin kiel senutilaj plej bone kaj danĝeraj plej malbone. Eŭgeniko estis centra al ĉi tiu ideo de superflueco: de homoj kiuj estis negravaj por la estonteco de la specio, aŭ de la nacio, aŭ de la raso.
Arendt priskribis totalismon kiel, interalie, vizion por la absoluta fermo de la estonteco, kontraŭ ĉiuj alternativoj. En posta libro, titolita La Homa Kondiĉo, ŝi prezentis la alternativan principon, laŭ kiu homaj socioj povus kreski kaj disvolviĝi. Tiu principo estis plureco – la renkonto kun malsameco. Nur tiu renkonto provizis la eblecon por tio, kion Arendt vidis kiel la plej altan vokiĝon de la homaro – nome agado: io kun neantaŭvideblaj konsekvencoj kaj neantaŭdireblaj rezultoj.
Per sia nocio de plureco, Arendt ne aludis handikapon kiel tian. Sed la koncepto povas esti etendita al la homa enkorpiĝo. Kiel homoj, ni estas tre similaj, sed ni ne estas samaj. Ni povas kundividi la samajn korpajn bezonojn kiuj devas esti plenumitaj se ni volas prosperi, sed niaj malsamaj kapabloj, talentoj kaj preferoj signifas ke prosperado povas aspekti tre malsame de unu kazo al la alia. Kontraŭ la malvastanima eŭgenika ideo de “la plej bona bebo”, ni eble povas meti alian koncepton de Arendt: tion kion ŝi nomis naskiĝeco. Kun ĉiu naskiĝo, kun ĉiu nova persono, io tute unika ekestas. Kaj la mondo estas farita denove.
Aŭskultu niajn podkastojn ĉi tie kaj registriĝu por la semajna retpoŝto pri longaj legaĵoj ĉi tie.
Comments · 0